Eionet (European Environment Information and Observation Network) është sistemi zyrtar i Bashkimit Evropian për ndarjen e të dhënave të besueshme mjedisore – thelbësor për marrjen e vendimeve të informuara dhe monitorimin e progresit, për shembull në arritjen e objektivave të Agjendës së Gjelbër. Edhe pse ekonomitë e Ballkanit Perëndimor ende nuk janë të detyruara të raportojnë, forcimi i rrjedhave të rregullta dhe me cilësi të lartë të të dhënave është një hap kyç drejt anëtarësimit në BE.

Për të mbështetur këtë përpjekje, EU4Green organizoi një vizitë studimore dyditore në Vjenë, duke mbledhur përfaqësues nga Ballkani Perëndimor për të mësuar se si Austria – një nga vendet më të suksesshme në Evropë në raportimin përmes Eionet-it – siguron shpërndarje efikase, të saktë dhe të qëndrueshme të të dhënave mjedisore.

Nga konceptet te zbatimi praktik

Gjatë ditës së parë, pjesëmarrësit morën një pasqyrë të kërkesave të raportimit të Eionet-it dhe diskutuan arritjet, sfidat ekzistuese dhe mbështetjen e synuar të nevojshme për përmirësimin e rrjedhave të të dhënave në ekonomitë e tyre.

Ekspertë nga Agjencia Austriake e Mjedisit prezantuan procedura të detajuara për rrjedha të përzgjedhura të të dhënave me rëndësi të lartë për rajonin, si:

• WISE-5, WISE-6 dhe WISE-3 (të dhëna për ujërat)
• PRTR (Regjistri i Çlirimit dhe Transferimit të Ndotësve)

Sesioneve iu përfshinë demonstrime hap pas hapi të ngarkimit të të dhënave, mësime të nxjerra nga përvoja e Austrisë, si dhe mekanizma koordinimi ndërmjet pikave fokale kombëtare dhe ekspertëve tematikë.

Modeli i Austrisë: sisteme të koordinuara dhe transferim i fortë i njohurive

Dita e dytë vuri në pah modelin organizativ dhe teknik të Austrisë për menaxhimin e të dhënave kombëtare mjedisore. Faktorët kryesorë të suksesit përfshijnë:

• Role të qarta: Pika Fokale Kombëtare (NFP), Koordinatorët e rrjedhave të të dhënave dhe Pikat Kryesore të Kontaktit
• Procese pune të strukturuara mirë dhe komunikim të rregullt mes ekspertëve
• Kuadro ligjore dhe institucionale që sigurojnë vazhdimësi afatgjatë
• Sisteme të vendosura për integrimin e ekspertëve të rinj për të parandaluar humbjen e njohurive

Pjesëmarrësit gjithashtu mësuan se si grupet referente të të dhënave përdoren në fusha të shumta raportimi, duke mbështetur shpërndarje efikase dhe të qëndrueshme të të dhënave.

Vizitë në terren: kërkime që lidhin lumenjtë, ekologjinë dhe veprimin klimatik

Vizita studimore përfundoi me një tur të udhëhequr në BOKU River Lab, laboratorin hidraulik me famë botërore – i dyti më i madh në botë – ku kryhen eksperimente në shkallë të gjerë (deri në 1:1) mbi dinamikën e lumenjve, mbrojtjen nga përmbytjet, vazhdimësinë e sedimenteve, qëndrueshmërinë e hidroenergjisë dhe menaxhimin e thatësirave në kushtet e ndryshimeve klimatike.

Përfundime kryesore për Ballkanin Perëndimor

• Rrjedhat e të dhënave të Eionet-it mbështeten në punë të fortë ekipore dhe qartësi rolesh
• Nevojitet një mandat ligjor për shpërndarje të qëndrueshme afatgjatë
• Koordinimi më i mirë ndërmjet institucioneve kombëtare është thelbësor
• Planifikimi i ngarkesës së punës dhe buxhetit redukton vonesat në raportim
• Transferimi i njohurive është vendimtar për ruajtjen e ekspertizës
• Ndarja e të dhënave përmirëson planifikimin mjedisor dhe hartimin e politikave

EU4Green mbetet i përkushtuar për të mbështetur institucionet kombëtare në të gjithë Ballkanin Perëndimor në ndërtimin e kapaciteteve për raportimin mjedisor dhe përafrimin me standardet e Bashkimit Evropian.