Podgorica, 16. april 2026. – Projekat EU4Green pokrenuo je regionalnu kampanju pod nazivom „Invazivne strane vrste – tiha pretnja našoj prirodi” tokom radionice o biodiverzitetu održane u Podgorici. Cilj kampanje je da građane širom Zapadnog Balkana informiše o jednom od najčešće zanemarenih ekoloških izazova koji utiču na ekosisteme, sredstva za život i javno zdravlje.

Invazivne strane vrste (IAS) predstavljaju organizme koji nisu autohtoni za određeno područje, a najčešće se unose ljudskim aktivnostima poput trgovine, transporta i poljoprivrede. Kada se jednom pojave u novom okruženju, mogu se brzo širiti, potiskivati domaće vrste, narušavati ekosisteme, uticati na proizvodnju hrane i izazivati značajne ekonomske gubitke. Uprkos ovim rizicima, svest o problemu invazivnih vrsta u regionu i dalje je niska.

Kampanja EU4Green ima za cilj da složene naučne i regulatorne teme približi široj javnosti kroz zanimljiv i pristupačan sadržaj. Kroz digitalno pripovedanje, društvene mreže i regionalne događaje, kampanja će informisati građane o rizicima koje nose invazivne vrste i promovisati odgovorno ponašanje koje može sprečiti njihovo širenje.

Na nivou Evropske unije, invazivne strane vrste regulisane su Uredbom (EU) br. 1143/2014, koja uspostavlja okvir za sprečavanje njihovog unošenja i upravljanje njihovim širenjem. Kao zemlje kandidati za članstvo u EU, ekonomije Zapadnog Balkana postepeno usklađuju svoje propise sa ovim okvirom. Projekat EU4Green podržava taj proces kroz jačanje regionalne saradnje, institucionalnih kapaciteta i razmenu znanja.

„Invazivne strane vrste predstavljaju sve veću pretnju biodiverzitetu i ekosistemima širom Evrope i sveta. Kroz EU4Green podržavamo Zapadni Balkan u usklađivanju sa standardima EU, istovremeno podižući svest građana, što je ključno za efikasnu prevenciju i upravljanje ovim problemom“, izjavila je Katharina Huchler, koordinatorka za biodiverzitet u projektu EU4Green i predstavnica Austrijske agencije za životnu sredinu.

„Uredba (EU) br. 1143/2014 uvela je listu invazivnih vrsta od značaja za Evropsku uniju, uz jasne obaveze za države članice, od ranog otkrivanja i brzog iskorenjivanja do dugoročnog upravljanja uspostavljenim populacijama. Ovaj sistem ranog upozoravanja i koordinisanog odgovora pokazao je u Evropskoj uniji da je širenje invazivnih vrsta moguće zaustaviti ili barem značajno usporiti. Zapadni Balkan može postići iste rezultate, pod uslovom da se propisi usklade, institucije ojačaju i podaci razmenjuju preko granica u realnom vremenu“, naglasio je dr Wolfgang Rabitsch.

„Crna Gora, kao ekološka država, ima posebnu odgovornost da zaštiti svoj jedinstveni biodiverzitet, prepoznat kao jedno od žarišta biodiverziteta Evrope, sa ekosistemima poput bukovih šuma Biogradske gore, Skadarskog jezera, kanjona Tare, Ulcinjske solane i brojnih drugih područja, od pritiska invazivnih vrsta. Već danas beležimo vrste koje utiču na poljoprivredu, šumarstvo i turizam. Zato smo ušli u fazu sistemskog odgovora, usklađivanja nacionalnog zakonodavstva sa standardima EU i jačanja institucionalnih kapaciteta za monitoring i rano reagovanje“, izjavila je Anela Sijarić.

Materijali kampanje biće dostupni na internet stranici EU4Green projekta, kao i putem društvenih mreža i regionalnih događaja tokom trajanja projekta.