VESTI

STRUČNJACI ZA BIODIVERZITET POSETILI DVE EKSPERIMENTALNE LOKACIJE U REGIONU

Copyright: Mak Kapetanovic

Tim EU4Green za biodiverzitet započeo je svoje aktivnosti na terenu u martu sa radionicom održanom u Podgorici, a zatim terenskom posetom nacionalnom parku Skadarsko jezero u Crnoj Gori i planinama Bjeshkët e Nemuna na Kosovu. [1] Radionica je uključila lokalne korisnike i zainteresovane strane, dok je terenska poseta organizovana za 15 različitih stručnjaka za biodiverzitet iz regiona Zapadnog Balkana, koji će zatim nezavisno analizirati eksperimentalne lokacije u svojim ekonomijama.

Bogatstvo Evrope u biodiverzitetu, staništima i vrstama je ugroženo zbog ljudskih aktivnosti i klimatskih promena. Ova degradacija utiče na naše blagostanje i ekonomiju. EU preduzima akcije da obnovi i zaštiti vitalne sisteme koji podržavaju život na našoj planeti.[2]

Kao deo tih napora, razvijena je „Zelena agenda za Zapadni Balkan“ koju su u Sofiji 2020. godine podržali i na koju su se obavezali svi politički lideri šest ekonomija Zapadnog Balkana.

Projekat EU4Green, koji sprovodi Agencija za životnu sredinu Austrije, pruža podršku Zapadnom Balkanu – Albaniji, Bosni i Hercegovini, Kosovu*, Crnoj Gori, Severnoj Makedoniji i Srbiji – u sprovođenju Zelene agende za Zapadni Balkan, u zelenom razvoju njihovih ekonomija u konsultaciji sa svim relevantnim partnerima i u unapređenju praćenja i izveštavanja. Projekat obuhvata nekoliko različitih stubova, od kojih je jedan biodiverzitet.

Ko-vođa projekta Laura Hohoff opisuje: „EU4Green ima za cilj da podrži Zapadni Balkan u pretvaranju izazova održivosti i otpornosti u prilike. Cilj nam je da pokrenemo procese koji promovišu održivost u celoj ekonomiji i društvu, obezbeđujući holistički pristup zelenom prelasku. Zajedničko delovanje u očuvanju i zaštiti biodiverziteta ključno je za sprovođenje Zelene agende Zapadnog Balkana i suočavanje sa klimatskom krizom. EU4Green zajedno radi sa Crnom Gorom i ostalim regionima Zapadnog Balkana u preduzimanju važnih koraka ka sprovođenju Direktive o prirodi: od podrške visokog nivoa politike do kreiranja metodologija za prikupljanje podataka i terenskog rada.“

Radni paketi o biodiverzitetu fokusiraju se na šest pilotskih lokacija (po jedna u svakoj ekonomiji) koje su zaštićena područja, mogu postati predložene kao Natura2000 lokacije i kao takve sadrže reprezentativne ekosisteme reka i njihove poplavnih ravni. S obzirom na potrebe prepoznate na Zapadnom Balkanu, trenutne aktivnosti EU4Green biodiverziteta fokusirane su na prikupljanje relevantnih podataka za zaštitu prirode na ovim eksperimentalnim lokacijama, posebno u okviru EU Direktive o prirodi.

Radionica o metodologijama praćenja EU Direktive o staništima

Praćenje biodiverziteta ključni je deo očuvanja prirode i biodiverziteta. Samo kroz tačno, razumno i redovno praćenje, mogu se otkriti opadajući trendovi u biodiverzitetu i preduzeti odgovarajuće mere. Stoga, EU zahteva od svojih članica određene monitoring aktivnosti za vrste i staništa od zajedničkog interesa. Platforme poput BISA pokazuju koliko su važni ti podaci i kako se koriste za očuvanje biodiverziteta. Obzirom na to da ekonomije Zapadnog Balkana napreduju na putu ka EU i istovremeno se obavezivajući na postizanje ciljeva GAWB, usklađivanje metodologija praćenja je čista nužnost.

Imajući to na umu i prikupljajući informacije od korisnika u ekonomijama Zapadnog Balkana, održana je radionica „Metodologije praćenja EU Direktive o staništima“ u Crnoj Gori, u vezi sa prvim terenskim posetama koje su usledile odmah nakon toga. Ova radionica pružila je informacije o pravnim zahtevima i metodološkim okvirima u vezi sa EU Direktivom o staništima.

Tokom događaja, austrijski stručnjaci koji su uključeni u EU4Green takođe su podelili iskustva sa sprovođenjem koncepta praćenja u Austriji, gde je to već godinama u toku. Nakon radionice, jedan od prisutnih eksperta za biodiverzitet EU4Green iz Agencije za životnu sredinu Austrije, Thomas Ellmauer, komentarisao je: „Vlasti u ekonomijama Zapadnog Balkana već su na putu da se pripreme za zaštitu prirode EU. Naš plan akcije za ovu priliku imao je za cilj da informiše vlasti o zahtevima za podatke za sprovođenje Natura 2000 i nadzor nad statusom očuvanja. U tom smislu, projekat razrađuje metodologije i obučava za prikupljanje tih podataka kako bi se sprovele efikasne kampanje terenskog rada u narednim godinama.“

Terenski rad na Skadarskom jezeru i Bjeshkët e Nemuna

Prema planu tematskih koordinatora za biodiverzitet u okviru EU4Green-a, u 2024. godini, petnaest stručnjaka angažovanih iz šest ekonomija će sprovoditi terenske aktivnosti za stub biodiverziteta EU4Green-a. To će poslužiti za dva glavna cilja: prvo, prikupljanje znanja o pojavljivanju i stanju odabranih vrsta i staništa, i drugo, razvoj metodologija za sprovođenje EU Direktiva o prirodi. Ovi uvidi biće dragoceni za usklađivanje budućih aktivnosti očuvanja u odgovarajućim ekonomijama sa EU Direktivama o prirodi.

Zajednički početak sa petnaest eksperata održan je kako bi se osiguralo da razumevanje metodologije bude jasno i dosledno među svim ekspertima i omogućilo im da sprovedu terenski rad biodiverziteta EU4Green na svojoj eksperimentalnoj lokaciji nezavisno, prateći uspostavljene prakse i prikupljajući podatke u skladu sa tim. Eksperimentalne lokacije u Crnoj Gori i na Kosovu* – Skadarsko jezero i Bjeshkët e Nemuna – sada služe kao primeri za sve druge lokacije u preostale četiri ekonomije Zapadnog Balkana.

Na terenskoj poseti, tematska koordinatorka za Biodiverzitet iz Agencije za životnu sredinu Austrije, Katharina Huchler, rekla je: „EU Direktive o prirodi zahtevaju od država članica da sprovode aktivnosti kartiranja i praćenja na nacionalnom nivou, ali i unutar mreže EU zaštićenih područja, poznate kao Natura 2000 lokacije. EU4Green podržava lokalne stručnjake za biodiverzitet koji rade u oblasti zaštite prirode sa metodološkim znanjem o kartiranju i praćenju. Pružamo obuku o tome kako se ti postupci sprovode i zajedno prilagođavamo EU standarde lokalnim zahtevima.“

Na početku terenskog rada, regionalni eksperi su podeljeni između oba mesta prema sličnosti sa svojim vlastitim eksperimentalnim lokacijama i stoga su obučeni i upoznati na najefikasniji i najciljaniji način. Stručnjaci iz Bosne i Hercegovine, Srbije i Crne Gore učestvovali su u terenskom radu na Skadarskom jezeru, dok su eksperi iz Albanije, Severne Makedonije i Kosova* prisustvovali obuci na Bjeshkët e Nemuna.

Obogaćeni novim znanjem i uz podršku tematskih koordinatora u Agenciji za životnu sredinu Austrije, eksperti će nastaviti sa kartiranjem i praćenjem na svojim lokacijama. EU4Green će nastaviti sa izveštavanjem o njihovom napretku i narednim fazama projekta u oblasti biodiverziteta.

[1] Ova oznaka ne utiče na stavove o statusu i u skladu je sa Rezolucijom Saveta bezbednosti UN-a 1244 i Mišljenjem Međunarodnog suda pravde o deklaraciji nezavisnosti Kosova*.

[2] https://www.eea.europa.eu/en/topics/in-depth/biodiversity