Агенцијата за животна средина на Австрија (ЕАА) неодамна беше домаќин на студиска тура на високо ниво во Виена, собирајќи црногорска делегација составена од претставници на Управата за комунални работи и екологија, Министерството за екологија, просторно планирање и урбанизам (МЕПУ), инспектори за животна средина од МЕПУ, Агенцијата за заштита на животната средина и извршниот директор на Организацијата за обновување на пакувањето (ПРО). Тродневната посета беше организирана како дел од иницијативата EU4Green, со цел градење капацитети и поттикнување размена на знаење за системите за Проширена одговорност на производителот (ЕПР).

Интензивната програма, која се одвиваше од 1. до 3. јули 2025 година, вклучуваше опсежен план на презентации предводени од експерти, посети на локации и интерактивни дискусии фокусирани на основите, управувањето и оперативните рамки на австрискиот ЕПР систем за амбалажен отпад. Студиската тура послужи како платформа за пренесување на долгогодишното искуство на Австрија во имплементацијата на одржливи и циркуларни системи за управување со отпад на црногорските чинители, кои активно работат на развој и спроведување на слични рамки.

Ден 1: Основи и стратешко поставување

Првиот ден се одржа во седиштето на Агенцијата за животна средина (ЕАА) и започна со поздравни обраќања од Хилдегард Аихбергер (Генерален директор, ЕАА), Брижит Каригл (Раководител на Програмата за циркуларна економија и ресурси) и Лаура Хохоф (Проектен лидер на EU4Green). Претставник на австриското Министерство за животна средина даде сеопфатен преглед на законодавството на ЕУ, нагласувајќи ги клучните директиви кои го обликуваат австрискиот ЕПР систем и импликациите на новата Регулатива за пакување и амбалажен отпад (ППВР).

Претставник од Општината одржа прониклива сесија за регулаторната рамка, следејќи ја еволуцијата на австрискиот ЕПР модел, неговите фундаментални избори и суштинската поддршка обезбедена од националните институции. По презентацијата следеше придонес од експерт на ЕАА, кој детално ги објасни специфичните улоги и инспекциските одговорности на Агенцијата за животна средина на Австрија, поттикнувајќи динамична дискусија за спроведувањето на законот и интегритетот на системот.

Ден 2: Управување, системи и следење

Вториот ден беше фокусиран на предизвиците на имплементацијата и ангажирањето на засегнатите страни, детално опишувајќи го структурираниот австриски пристап за вклучување на општините, собирачите на отпад, ПРО-ата и индустриските чинители во развојот на функционален ЕПР систем. Претставник од Координативниот одбор за пакување го продолжи дијалогот, разјаснувајќи ги улогите на Министерството за животна средина, Клириншката куќа (Clearing House) и ПРО-ата, нудејќи јасност за регулаторната усогласеност и организациските обврски.

Денот беше заклучен со сеопфатна сесија за следење, известување и австрискиот национален ЕПР информациски систем, прикажувајќи методи за транспарентност на податоците, верификација и ефикасност на системот.

Ден 3: Планирање на иднината и ангажирање на општините

Учесниците ја посетија МА 48 – виенската општинска управа за управување со отпад – за практична демонстрација за тоа како општините придонесуваат за успехот на ЕПР. Претставничките ДИ Никола Симон и ДИ Петра Ленер дадоа практични сознанија за оперативната интеграција и стратегиите за локална имплементација. Даден е детален преглед на управувањето со отпадот во Австрија и улогата на МА48 во ЕПР системот.

По посетата на локацијата следеа дискусии за системот на депозити и неговата имплементација, како и длабинска анализа на улогата и одговорностите на ПРО-ата, презентирана од Дитер Шух и други претставници на АРА АГ. Темите вклучуваа механизми за собирање податоци и придонес на АРА кон системот за известување КОНДАТ (CONDAT).

Во клучно преминување од давање информации кон меѓусебна размена, завршната сесија беше breakout дискусија посветена на разбирањето на моменталниот статус и предизвици во Црна Гора, со цел истражување на нивниот напредок и потреби. Со веќе назначен иден директор за нивниот ПРО, делегацијата беше поканета да ја сподели својата визија, да ги идентификува празнините и да се вклучи во структуриран дијалог со австриските експерти. Тимот на ЕАА постави насочени прашања за да разбере како Црна Гора треба да ги постави своите следни чекори – од легислативен развој до воспоставување на систем и ангажирање на засегнатите страни.

Студиската тура ја потврди важноста на билатералната соработка, споделеното учење и институционалниот развој во постигнувањето на европските еколошки цели. Црногорската делегација изрази благодарност до Австрија за отвореноста во споделувањето на експертизата и се обврза да го примени стекнатото знаење за унапредување на нивните национални ЕПР системи.