Tirana, 24. jun 2025. – U okviru projekta EU4Green, u Tirani, Albanija, održana je regionalna radionica o implementaciji EU Direktive o nitratima (91/676/EEZ). Događaj je okupio predstavnike institucija, tehničke stručnjake i praktičare iz šest ekonomija Zapadnog Balkana (ZB) kako bi se sagledao napredak, razmijenili pristupi i predstavili alati koji podržavaju usklađivanje sa ekološkim zakonodavstvom EU.

Radionica je dio Radnog paketa 1–6 projekta EU4Green, koji podržava napore za smanjenje zagađenja nitratima iz poljoprivrednih izvora i doprinosi širim ciljevima u okviru Zelene agende za Zapadni Balkan i Klastera 4 pregovora o pristupanju EU.

Fokus Dnevnog reda sastanka bio je na pet ključnih stubova implementacije Direktive o nitratima:

• Praćenje površinskih i podzemnih voda
• Određivanje zona ranjivih na nitrate (NVZ)
• Razvoj i primjena Kodeksa dobre poljoprivredne prakse (CGAP)
• Formulisanje Akcionih programa
• Mehanizmi za izvještavanje i evaluaciju

Ovi elementi predstavljeni su kroz razvijene materijale za obuku i konačnu verziju brošure Kodeksi dobre poljoprivredne prakse, pri čemu su oba dokumenta prilagođena specifičnom kontekstu svake ekonomije i razvijena uz doprinos sa prethodnih bilateralnih radionica i regionalnih konsultacija. Materijali za obuku, koji obuhvataju sadržaj svih prezentacija sa radionice, biće objedinjeni u jedinstven dokument do kraja septembra.

Predstavljen je i Kalkulator za stajsko đubrivo. Ovaj praktičan alat, osmišljen da podrži upravljanje azotom na nivou farme, sada je dostupan na svih šest jezika Zapadnog Balkana i namijenjen je pružanju pomoći poljoprivrednicima i savjetodavnim službama u poštovanju relevantnih obaveza vezanih za nitrate. Alat i brošura su predstavljeni kao preliminarni pregled i trenutno su u fazi interne revizije, a diseminacija je planirana za septembar.

Status u regionu

Iako se napredak razlikuje među ekonomijama, radionica je pružila strukturisanu platformu za sagledavanje trenutne situacije:

• Srbija, Crna Gora i Bosna i Hercegovina već su odredile NVZ ili usvojile zakonske okvire.
• Albanija, Sjeverna Makedonija i Kosovo* su u ranijim fazama, sa tekućim radom na uspostavljanju sistema praćenja, pravnog osnova za CGAP i modelovanju azota.

Diskusije su omogućile učesnicima da ispitaju tehničke i institucionalne aspekte implementacije, uključujući izazove međusektorske koordinacije između organa za upravljanje vodama i poljoprivrednih vlasti.

Ključne poruke i izgledi

Učesnici su istakli važnost nastavka tehničke pomoći i zadržavanja „vlasništva“ ekonomija nad procesom implementacije. Uloga savjetodavnih službi takođe je naglašena kao centralna za efikasnu diseminaciju i primjenu CGAP-a i Akcionih programa na nivou farme.

Radionica doprinosi opštem cilju EU jačanja institucionalnih kapaciteta i podrške usklađivanju politika u regionu u pogledu pristupanja EU. Takođe, pruža praktičan nastavak prve regionalne radionice u Podgorici (2023) i dopunjuje seriju bilateralnih i tematskih radionica održanih 2024. i početkom 2025. godine.

Da bi se obezbijedio kontinuitet i nakon Radnog paketa 1–6, predloženo je uspostavljanje stručnog okruglog stola za podsticanje redovnog dijaloga između ministarstava za upravljanje vodama, poljoprivredu i savjetodavnih službi. Ova platforma bi podržala prenošenje (transpoziciju) ekološkog zakonodavstva EU i usmjeravala primjenu budućih mjera. Takođe može poslužiti kao osnova za naknadne projekte ili mogućnosti finansiranja u okviru instrumenata kao što je IPARD III.

Za više informacija, materijala i kontakata, posjetite: https://eu4green.eu/ ili pratite EU4Green na LinkedIn-u.

*Oznaka Kosova ne dovodi u pitanje stavove o statusu i u skladu je sa Rezolucijom Savjeta bezbjednosti UN 1244/1999 i Mišljenjem MSP o deklaraciji o nezavisnosti Kosova.